4 Απριλίου …
Όσιος Θεωνάς Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης …
Λιπών Θεωνάς την κάτω προεδρίαν ,
Παρίσταται νυν τω Προέδρω των όλων …
Ο Άγιος Θεωνάς Α’ γεννήθηκε τον 15ο Αιώνα μ.Χ. ,
ήταν μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης …
Ήταν Μαθητής Του Αγίου Ιακώβου του Νεομάρτυρα ,
τίνα μὲν εἶχε πατρίδα ἐπὶ τὴ γῆ , ἢ τίνας γονεῖς , ἢ μὲ ποὶον τρόπον ἐγένετο ἀρχιερεὺς τῆς Θεσσαλονίκης , ἀπὸ ἱστορίαν ἔγγραφον ἢ παραδοσὶν τινά , δὲν ἐμάθομεν …
Μαρτυρεί Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης , συγγραφέας του Βίου Του Αγίου , μια Παράδοση θέλει Τον Θεωνά , πολλοί νεότεροι ερευνητές τον αποκαλούν Λέσβιο ,
είτε γιατί καταγόταν από την Λέσβο , είτε γιατί παρέμεινε εκεί ως Πνευματικός στο Πλωμάρι …
Πριν την μετάβαση Του στο Άγιον Όρος Ασκήτεψε στη Μονή Παντοκράτορος , ως Πρεσβύτερος , εγκατέλειψε για να συγκαταριθμηθεί στην συνοδεία Του Αγίου Ιακώβου του Νεομάρτυρα ,
ο οποίος Μόναζε σε μία τοποθεσία πάνω από τη Μονή Ιβήρων , στο Μονύδριο Του Τιμίου Προδρόμου το 1518 μ.Χ. …
Με την συνοδεία έξη Μαθητών Του , μεταξύ αυτών και Του Θεωνά , εγκατέλειψε την Σκήτη του Προδρόμου , κατέφυγε στα ενδότερα του Άθωνος ,
μετά από μία Οπτασία Ο Γέροντας αποφάσισε να εξέλθουν από το Άγιον Όρος …
Το 1518 μ.Χ. , Ο Άγιος Ιάκωβος και η συνοδεία Του εγκατέλειψαν το Άγιον Όρος , διήλθαν από την περιοχή της Θεσσαλονίκης και ακολούθησαν την οδό προς την Θεσσαλία ,
πέρασαν από το κάστρο της Πέτρας Πλαταμώνος και τα Μετέωρα , εγκαταστάθηκαν στην Μονή Του Τιμίου Προδρόμου , στη Δερβεκίστα …
Στην Ανάληψη της Αιτωλίας διέμειναν , Ο Θεωνάς ήταν Πιστός , ο καλύτερος Μαθητής Του Ιακώβου , για τον λόγο αυτό εστάλη προς τον Επίσκοπο Άρτας , Ακάκιο ,
προκειμένου να εξασφαλίσει γράμμα για την απρόσκοπτη Πνευματική εργασία στους Χριστιανούς της περιοχής …
Ο Άγιος Ιάκωβος κατέστη λαοφιλής και σημειοφόρος , ο Επίσκοπος Άρτας Ακάκιος τον φθόνησε , αποδέχθηκε τις συκοφαντίες κάποιων ψευδό μοναχών ,
Τον διέβαλε στους Τούρκους ως επαναστάτη , ο Μπέης των Τρικάλων απέστειλε Στρατιώτες …
Συνέλαβαν Τον Ιάκωβο και δύο Μαθητές του , Τον Διάκονο Ιάκωβο και Τον Μοναχό Διονύσιο , Τους μετέφεραν στα Τρίκαλα , όπου παρέμειναν στη φυλακή για σαράντα ημέρες ,
τους επισκέφθηκαν Ο Θεωνάς και Ο Μαρκιανός , Τον ρώτησαν για την τύχη της Μονής και των Αδελφών μετά τον Θάνατο Του …
Ο Ιάκωβος Προφήτευσε ότι αυτοί θα εγκαταλείψουν τη Μονή , θα συγκεντρωθούν σε κάποιο Μοναστήρι κοντά στην Θεσσαλονίκη ,
απέστειλε και επιστολή στους Μαθητές Του , με την οποία όριζε Τον Θεωνά ως διάδοχο και Ηγούμενο της Μονής Προδρόμου …
Την 1η Νοεμβρίου του 1519 μ.Χ. Ο Άγιος Ιάκωβος και Οι δύο Μαθητές Του , Ιάκωβος και Διονύσιος , βασανίσθηκαν φρικτά στο Διδυμότειχο και στην Ανδριανούπολη , στην συνέχεια απαγχονίστηκαν ,
Τα Ιερά σκηνώματα Των τριών Νεομαρτύρων αγοράσθηκαν από τους Χριστιανούς και Ενταφιάσθηκαν στο χωριό Αρβανιτοχώρι …
Σύμφωνα με την Προφητεία Του Αγίου Ιακώβου , μετά τον Θάνατό του , Ο Θεωνάς και η συνοδεία της Δερβεκίστας εγκατέλειψαν την Μονή ,
μετέβησαν στο Άγιον Όρος , στην Μονή της Σιμωνόπετρας …
Από κάποιο Ιερέα πληροφορήθηκαν για τους Τάφους Των Αγίων , φρόντισαν για την Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων Τους το 1522 μ.Χ. ,
οἱ μαθηταὶ τοῦ Ἁγίου καὶ διὰ τὴν ἔνδειαν τῶν ἀναγκαίων καὶ μᾶλλον διὰ τὴν προφητείαν τοῦ Ἁγίου ἀνεχώρησαν ἀπὸ τὴν Σιμωνόπετραν , μαζί με Τα Άγια Λείψανα των τριών Νεομαρτύρων , πήγαν στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης …
Εγκαταστάθηκαν στο Μοναστήρι Της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας ,
τὸ ὁποῖον ἦτο τότε , μονύδριον μικρότατον , παλαιότατον καὶ σεσαθρωμένον , ἀνοικοδόμησαν ἐκ βάθρων καὶ ἱκανὰ κελλία ἔκτισαν διὰ τοὺς ἀδελφούς , χάριτι Θεοῦ συνήχθησαν ἕως ἑκατὸν πεντήκοντα ἀδελφοί , οἵτινες διῆγον κοινοβιακὴν ζωήν …
Ως Ηγούμενος της Μονής Της Αγίας Αναστασίας , Μαρτυρείται Ο Άγιος Θεωνάς το 1535 μ.Χ. ,
η παρουσία Του στον Θρόνο της Θεσσαλονίκης δεν ήταν πολύχρονη , Μαρτυρείται ως Μητροπολίτης το 1541 μ.Χ. , το 1542 μ.Χ. Κοιμήθηκε …
Το Ιερό Λείψανο Του Αγίου αμέσως μετά την κοίμηση Του μεταφέρθηκε και Ενταφιάστηκε στην Μονή Της Αγίας Αναστασίας ,
το 1821 μ.Χ. μεταφέρθηκε στη Σκόπελο , από εκεί στην Μονή Εσφιγμένου του Αγίου Όρους …
Στην συνέχεια στην Μονή Της Αγίας Αναστασίας , όπου φυλάσσεται με Ευλάβεια μέχρι σήμερα ,
η Μνήμη Του Εορτάζεται την Δ’ Κυριακή των Νηστειών …
Το Λείψανο Του Αγίου Βρίσκεται Αδιάφθορο στην Μονή Αγίας Αναστασίας Βασιλικών Θεσσαλονίκης ,
Απότμημα του Ιερού Λειψάνου Του Αγίου Βρίσκεται στη Μονή Κύκκου Κύπρου …….
Απολυτίκιο …
Ορθοδοξίας οδηγέ , ευσεβείας διδάσκαλε και σεμνότητος , των μοναστών η καλλονή , αρχιερέων θεόπνευστον εγκαλλώπισμα , Θεωνά πατήρ ημών όσιε , Θεσσαλονίκης το καύχημα , λύρα του πνεύματος , ικέτευε δια παντός σωθήναι τας ψυχάς ημών …….
