3 Ιουνίου …
Άγιος Δωρόθεος Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως , ο Πρώιος …
Ο Άγιος Δωρόθεος ήταν Εθνομάρτυρας και από τους Σπουδαιότερους Λόγιους Ιεράρχες του 19ου Αιώνα μ.Χ. ,
Μητροπολίτης Φιλαδέλφειας 1805 μ.Χ. – 1813 μ.Χ. και Αδριανουπόλεως 1813 – 1821 μ.Χ. …
Γεννήθηκε στη Χίο , έμαθε τα εγκύκλια γράμματα , φοίτησε στην Πατμιάδα σχολή , χρημάτισε Μαθητής του Δανιήλ Κεραμέα , συνδέθηκε φιλικά με τον Βενιαμίν ,
το 1786 μ.Χ. Χειροτονήθηκε Διάκονος , αναχώρησε για ευρύτερες σπουδές στην Ιταλία και την Γαλλία …
Τον Σεπτέμβριο του 1793 μ.Χ. διορίστηκε Διδάσκαλος στην Σχολή της Χίου ,
όπου Δίδαξε την Φιλοσοφία και τις Επιστήμες , με Διευθυντή τον Αθανάσιο Πάριο …
Το 1796 μ.Χ. εγκατέλειψε την θέση του Διδασκάλου για να αναλάβει την Διδασκαλία των παιδιών του Κωνσταντίνου Χαντζερή , δραγομάνου του Τουρκικού στόλου ,
εγκαταστάθηκε στη Κωνσταντινούπολη το 1797 μ.Χ. , ο Χαντζερής διορίστηκε Ηγεμόνας στην Βλαχία …
Ο Δωρόθεος τον ακολούθησε παίρνοντας για βοηθό του τον Μαθητή του Νεόφυτο Βάμβα , μετά τον αποκεφαλισμό του Χαντζερή από τους Τούρκους , αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη το 1799 μ.Χ. ,
το Πατριαρχείο τον ονόμασε Ιεροκήρυκα της Μεγάλης Εκκλησίας , προχειρίζοντας τον σε Αρχιμανδρίτη …
Όταν ο Δημήτριος Μουρούζης Ίδρυσε τη Σχολή του Γένους στο Κουρουτσεσμέ – Ξηροκρήνη το 1804 μ.Χ. , η Διεύθυνση της ανατέθηκε στον Δωρόθεο ,
παρέμεινε στην Διεύθυνση της Σχολής μέχρι το 1807 μ.Χ. , ενώ είχε Εκλεγεί Μητροπολίτης Φιλαδέλφειας …
Δίδαξε την Φυσική , τα Μαθηματικά , την Γεωμετρία , την Φιλοσοφία και την Λογική , από έγγραφα και τα χειρόγραφα βοηθήματα , με τα όποια εφοδίαζε τους Μαθητές του ,
φαίνεται η άρτια συγκρότηση και η διοικητική Ικανότητα του κατά την σχολαρχεία του …
Δεν περιοριζόταν μόνο στα Διοικητικά και Διδακτικά καθήκοντα του , επιδόθηκε και σε άλλα ωφελιμότερα για το Γένος Έργα ,
Έργο του είναι η Σύνταξη του μεγάλου Λεξικού της Ελληνικής Γλώσσας , με τον τίτλο Κιβωτός , που το ενίσχυαν ηθικά και οικονομικά οι Ζωσιμάδες …
Συνεργάτες Του Δωροθέου στο Έργο αυτό ήταν ο Ν. Βάμβας και ο Νικ. Λογάδης , ο πρώτος τόμος του Λεξικού Εκδόθηκε το 1819 μ.Χ. ,
Ως Σχολάρχης Ο Δωρόθεος αλληλογραφούσε με Επιφανείς Έλληνες , ζητώντας την συμπαράσταση τους στην λειτουργία της Σχολής …
Το 1807 μ.Χ. άφησε ως διάδοχο του στην Σχολή τον Πανταλέονα Φραγκιάδη και εγκαταστάθηκε στην Φιλαδέλφεια , την έδρα της Μητρόπολης του ,
το 1813 μ.Χ. μετατέθηκε στην Μητρόπολη Αδριανουπόλεως , προσπάθησε να Ιδρύσει στην πόλη Ιερατική Σχολή , χωρίς επιτυχία …
Οργάνωσε Σχολείο , Βιβλιοθήκη με την συνεργασία του Αδριανουπολίτη Γ. Σακελλαρίου , ο όποιος ήταν από τους πλουσιότερους εμπόρους της Αυστρίας ,
Σχολάρχης διορίστηκε ο Στέφανος Καραθεοδωρής , Δίδασκε και Ο Δωρόθεος Θεολογία , Φιλοσοφία και Επιστήμες …
Το 1820 μ.Χ. κλήθηκε ως Συνοδικός στην Κωνσταντινούπολη , τον Απρίλιο του 1821 μ.Χ. συνελήφθη από τους Τούρκους , μαζί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’ και άλλους Αρχιερείς και επιφανείς λαϊκούς ,
Ο Άγιος Δωρόθεος Απαγχονίστηκε στο Μέγα Ρεύμα , Αρναούτκιοι , της Κωνσταντινούπολης , μαζί με άλλους συνάθλους Ιεράρχες …
Ανήκει στους μεγάλους Διδασκάλους του Γένους κατά την φθίνουσα τουρκοκρατία , συνέβαλε στον Ελληνοκεντρικό διαφωτισμό του , στην μύηση , στις επιστήμες μέσα στα πλαίσια της παράδοσης του ,
σπουδαία βοήθεια προσέφερε με τα Συγγράμματα του , παρόλο που δεν επιχείρησε δημοσίευση Επιστημονικών μελετών , αλλά περιορίστηκε στην σύναξη βοηθημάτων για τους Μαθητές του …
Τα αντίγραφα που σώζονται σε Βιβλιοθήκες , Βεβαιώνουν το γεγονός ότι αναγνωρίστηκε η Αξία του ως Διδασκάλου ,
τα σωζόμενα Χειρόγραφα περιλαμβάνουν Αριθμητική , Γεωμετρία , Άλγεβρα και την Λογική του Γενουηνσίου …
Κατά πληροφορία του C. Iken Leucothea , Ι. Λειψία 1825 , σ. 240/241 , Ο Δωρόθεος συνέγραψε Εκκλησιαστική Ιστορία , που δεν εκδόθηκε ποτέ ,
Επιμελήθηκε την Α ‘ Έκδοση του Πηδαλίου Του Αγίου Νικόδημου του Αγιορείτου το 1800 μ.Χ. …….
Απολυτίκιο …
Χίου , γέννημα τῆς Μυροβόλου , Μέγα Ἄγγελε Φιλαδελφείας , τῶν Ἑλλήνων ἁπάντων , Διδάσκαλε , σύν Γρηγορίῳ ὑπέστης Μαρτύριον ἐν βασιλίδι τῶν πόλεων , ἔνδοξε , Οὕτως , Ἅγιε Ἱερομάρτυς Δωρόθεε , Χριστόν τόν Θεόν ἱκέτευε , δωρήσασθαι ἡμῖν τό μέγα ἔλεος …….
