14 Μαΐου …
Μεσοπεντηκοστή …
Ἑστὼς διδάσκει τῆς ἑορτῆς ἐν μέσῳ ,
Χριστὸς Μεσσίας τῶν διδασκάλων μέσον …
Την Τετάρτη μετά την Κυριακή Του Παραλύτου Πανηγυρίζει η Εκκλησία μας μία μεγάλη Δεσποτική Εορτή , της Μεσοπεντηκοστής ,
του Πάσχα και της Πεντηκοστής , του Πάσχα και της Επιφοιτήσεως Του Αγίου Πνεύματος …
Τα βυζαντινά χρόνια , η Εορτή της Μεσοπεντηκοστής ήταν η μεγάλη Εορτή της Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως , συνέτρεχαν στον μεγάλο Ναό πλήθη Λαού ,
Αν ανοίξει κάποιος την Έκθεση της Βασιλείου Τάξεως Κεφ. 26 , Του Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου για να δει το Επίσημο τυπικό του Εορτασμού …
Ετελείτο μέχρι την Μεσοπεντηκοστή του 903 μ.Χ. στον Ναό Του Αγίου Μωκίου στη Κωνσταντινούπολη , μέχρι την ημέρα που έγινε η απόπειρα κατά της ζωής του Αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ’ του Σοφού στης 11 Μαΐου του 903 μ.Χ. ,
εκεί υπάρχει μία λεπτομερής περιγραφή του Λαμπρού Πανηγυρισμού …
Ο Αυτοκράτορας το πρωί της Εορτής με τα επίσημα Βασιλικά του ενδύματα και την συνοδεία του ξεκινούσε από το Ιερό παλάτι για να μεταβεί στον Ναό Του Αγίου Μωκίου ,
όπου θα Ετελείτο η Θεία Λειτουργία , έφθανε η Λιτανεία με επί κεφαλής τον Πατριάρχη και με τον Βασιλέα έμπαιναν επισήμως στον Ναό …
Η Θεία Λειτουργία Ετελείτο με την συνήθη στις μεγάλες Εορτές βυζαντινή μεγαλοπρέπεια και στα σημερινά Λειτουργικά βιβλία στο Πεντηκοστάριο , βλέπει κανείς τα ίχνη της παλαιάς της Λαμπρότητας ,
παρουσιάζεται σαν μία μεγάλη Δεσποτική Εορτή , με τα εκλεκτά της Τροπάρια και τους διπλούς της Κανόνες , έργα των μεγάλων υμνογράφων , του Θεοφάνους και του Ανδρέου Κρήτης …
Η Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής είναι η 25η από του Πάσχα και η 25η προ της Πεντηκοστής ημέρα , το μέσον της περιόδου των πενήντα μετά το Πάσχα Εορτάσιμων ημερών ,
είναι ένας σταθμός , μία τομή , ωραία το τοποθετεί το πρώτο Τροπάριο του Εσπερινού της Εορτής …
Πάρεστιν ἡ μεσότης ἡμερῶν ,
τῶν ἐκ σωτηρίου ἀρχομένων ἐγέρσεως ,
Πεντηκοστῇ δέ τῇ θείᾳ σφραγιζομένων
καί λάμπει τάς λαμπρότητας ,
ἀμφοτέρωθεν ἔχουσα καί ἑνοῦσα τάς δύο
καί παρεῖναι τήν δόξαν προφαίνουσα ,
τῆς δεσποτικῆς ἀναλήψεως σεμνύνεται …
Χωρίς δηλαδή να έχει δικό της θέμα η ημέρα αυτή συνδυάζει τα θέματα , του Πάσχα αφ’ ενός και της Επιφοιτήσεως Του Αγίου Πνεύματος
και προφαίνει την Δόξα της Αναλήψεως Του Κυρίου , που θα Εορτασθεί μετά από δέκα πέντε ημέρες …
Το Εβραϊκό επίθετο Του Κυρίου είναι το Μεσσίας , Μεσσίας στα ελληνικά μεταφράζεται Χριστός ,
είναι Εκείνος που Διδάσκει στο Ναό , στο μέσον των Διδασκάλων του Ιουδαϊκού Λαού , στο μέσον της Εορτής είναι Ο Μεσσίας …
Ο Χριστός , ο Λόγος Του Θεού , Αυτός που αποδοκιμάζεται από τους δήθεν σοφούς του Λαού Του , είναι Του Θεού η Σοφία ,
ένα από τα πιο χαρακτηριστικά Τροπάρια , το Δοξαστικό του Εσπερινού λέει …
Μεσούσης τῆς ἑορτῆς ,
διδάσκοντός σου , Σωτήρ ,
ἔλεγον οἱ Ἰουδαῖοι ,
Πῶς οὗτος οἶδε γράμματα , μή μεμαθηκώς ,
ἀγνοοῦντες ὅτι σύ εἶ ἡ Σοφία ,
ἡ κατασκευάσασα τόν κόσμον , Δόξα σοι …
Στο Ευαγγέλιο Του Ιωάννου , αμέσως μετά την Περικοπή περιλαμβάνει τον διάλογο Του Κυρίου με τους Ιουδαίους , Τῆς ἑορτῆς μεσούσης , τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ τῇ μεγάλῃ τῆς ἑορτῆς ,
δηλαδή την Πεντηκοστή , στο διψασμένο ανθρώπινο γένος η Διδασκαλία Του Κυρίου ήλθε σαν ύδωρ ζων , σαν ποταμός χάριτος που δρόσισε το πρόσωπο της γης …
Ο Χριστός είναι η Πηγή Της Χάριτος , του ύδατος του αλλομένου εις ζωήν αιώνιον , που ξεδιψά και αρδεύει τις συνεχόμενες από βασανιστική δίψα ψυχές των ανθρώπων ,
που μεταβάλλει τους πίνοντας σε πηγές , Ποταμοί ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσουσι ὕδατος ζῶντος , που μετέτρεψε την έρημο του κόσμου σε θεοφύτευτο Παράδεισο αειθαλών δένδρων φυτεμένων παρά τας διεξόδους των υδάτων Του Αγίου Πνεύματος …
Το γόνιμο αυτό θέμα έδωσε νέες αφορμές στην Εκκλησιαστική ποίηση και στόλισε την Εορτή της Μεσοπεντηκοστής με εξαίρετους Ύμνους ,
οι πιο χαρακτηριστικοί είναι , το κάθισμα του πλ. δ’ ήχου προς το , Τήν Σοφίαν καί Λόγον , που ψάλλεται μετά την γ’ ωδή του κανόνος στην Ακολουθία του Όρθρου …
Τῆς σοφίας τό ὕδωρ καί τῆς ζωῆς ,
ἀναβρύζων τῷ κόσμῳ , πάντας , Σωτήρ ,
καλεῖς τοῦ ἀρύσασθαι , σωτηρίας τά νάματα ,
τόν γάρ θεῖον νόμον σου δεχόμενος ἄνθρωπος ,
ἐν αὐτῷ σβεννύει τῆς πλάνης τούς ἄνθρακας …
Ὅθεν εἰς αἰῶνας οὐ διψήσει , οὐ λήξει ,
τοῦ κόρου σου δέσποτα , βασιλεῦ ἐπουράνιε ,
Διά τοῦτο δοξάζομεν τό κράτος σου , Χριστέ ὁ Θεός ,
τῶν πταισμάτων ἄφεσιν αἰτούμενοι ,
καταπέμψαι πλουσίως τοῖς δούλοις σου …
Το Απολυτίκιο και το Κοντάκιο της Εορτής , το πρώτο του πλ. δ’ και το δεύτερο του δ’ ήχου …
Μεσούσης τῆς ἑορτῆς ,
διψῶσάν μου τήν ψυχήν ,
εὐσεβείας πότισον νάματα ὅτι πᾶσι , Σωτήρ ἐβόησας ,
Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρός με καί πινέτω ,
Ἡ πηγή τῆς ζωῆς , Χριστέ ὁ Θεός , δόξα σοι …
Τῆς ἑορτῆς τῆς νομικῆς μεσαζούσης ,
ὁ τῶν ἁπάντων ποιητής καί δεσπότης ,
πρός τούς παρόντας ἔλεγες , Χριστέ ὁ Θεός ,
Δεῦτε καί ἀρύσασθαι ὕδωρ ἀθανασίας ,
Ὅθεν σοι προσπίπτομεν καί πιστῶς ἐκβοῶμεν ,
Τούς οἰκτιρμούς σου δώρησαι ἡμῖν ,
σύ γάρ ὑπάρχεις πηγή τῆς ζωῆς ἡμῶν …
Και τέλος το απαράμιλλο Εξαποστειλάριο της Εορτής …
Ὁ τόν κρατῆρα ἔχων ,
τῶν ἀκενώτων δωρεῶν ,
δός μοι ἀρύσασθαι ὕδωρ ,
εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ,
ὅτι συνέχομαι δίψῃ ,
εὔσπλαγχνε μόνε οἰκτίρμον …
Αυτή είναι η Εορτή της Μεσοπεντηκοστής , η έλλειψη ιστορικού υποβάθρου της στέρησε τον απαραίτητο εκείνο λαϊκό χαρακτήρα , που θα την έκανε προσφιλή στον πολύ κόσμο ,
το εντελώς θεωρητικό της θέμα δεν βοήθησε τους Χριστιανούς , που δεν είχαν τις απαραίτητες Θεολογικές προϋποθέσεις , να ξεπεράσουν την επιφάνεια και να εισδύσουν στην Πανηγυριζόμενη Δόξα Του Διδασκάλου Χριστού , της Σοφίας και Λόγου Του Θεού , της Πηγής του ακένωτου ύδατος …
Κάτι ανάλογο με εκείνο που συνέβη με τους περίφημους Ναούς της Του Θεού Σοφίας , που αντί να Τιμώνται στο όνομα Του Χριστού ως Σοφίας Του Θεού ,
προς Τιμήν Του οποίου να Πανηγυρίζουν στην Εορτή της Πεντηκοστής , η Του Αγίου Πνεύματος , η Της Αγίας Τριάδος , η των Εισοδίων , η της Κοιμήσεως Της Θεοτόκου , η και αυτής Της Μάρτυρος Σοφίας και Των Τριών Θυγατέρων της , Πίστεως , Ελπίδος και Αγάπης …….
Απολυτίκιο …
Μεσούσης τῆς ἑορτῆς διψῶσάν μου τήν ψυχήν εὐσεβείας πότισον νάματα , ὅτι πᾶσι , Σωτήρ ἐβόησας , Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρός με καί πινέτω , Ἡ πηγή τῆς ζωῆς , Χριστέ ὁ Θεός , δόξα σοι …….
